فتحعلی‌شاه قاجار طی حکومت سی و هفت ساله اش در اوایل سده سیزده هجری نوزده میلادی رویه‌ای در رابطه با علما و اهل کشف و معنا در پیش گرفت که در شکل دادن به نهادهای تازه‌ی مذهبی نقشی نمایان داشته است. هم‌زمان با عصر فتحعلی شاه یا اندکی پس از آن عنوان‌ها و نهادهایی چون مرجع تقلید، مجتهد اعلم، رکن رابع، واسطه‌ی فیض، نقطه‌ اولی و مهم‌تر از همه اصل ولایت عامه‌ی فقهی پدید آمدند و یا جان گرفتند. این مقامات هر یک به جای خود روندهای جدیدی در جامعه‌ی شریعه‌ی ایران بنا گذاشتند. مردم ایران با تأثیرات و تبعات این نهادها و عناوین را بردوش دارند، اما از چگونگی و چرایی پیدایش این گرایش‌ها و رشد هسته‌های اقتدار دینی نوین در دو قرن اخیر، آن‌طور که باید، آگاهی ندارند. چون کمتر نویسنده‌ای به چگونگی ظهور اقتدار دینی تازه در عناوین مذهبی جدید پرداخته و علت رشد و غلیان آن‌ها را در یک بستر اجتماعی بررسی کرده است. به‌طوری که خواهیم دید، آگاهی فتحعلی شاه از اوضاع زمان کمتر از پادشاهان پیش و پس از خود نبود، بلکه ادعای آشنایی داشتن با مسائل فقهی و ادبی، جوشش و خوش‌نشینی‌اش با اهل شعر و روحانیت، به‌ویژه با فقها و علمای زمان، زمینه‌ساز روندها و نهادهای مذکور در فوق‌گردید. افزون بر این‌ها، نطفه‌های رشد نقاشی عصر قاجار، موسیقی دستگاهی ایران، و رواج عزاداری مرسوم شیعه از دوره فتحعلی شاه بسته شده‌اند و به زمان ما رسیده‌اند.

احمد کاظمی موسوی

آگاه

رقعی

۳۸,۰۰۰۰ تومان

چاپ اول و دوم و سوم ۱۳۹۷

شومیز

۳۱۰ صفحه

خاقان صاحب‌قران و علمای زمان

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *