با پیدایش جنبش‌های اعتراضی و وقوع ناآرامیهای گسترده در نقاط مختلف جهان و به خصوص در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا از آغاز سال ۲۰۱۱ به بعد، و با وقوع انقلاب و تغییر نظام‌های سیاسی در برخی از آن کشورها، درصدد برآمدم تا نظریه‌ای را که سابقا برای تحلیل انقلاب ایران و توضیح فرایند گذار به مردم سالاری در برخی از کشورها تنظیم کرده بودم، برای تحلیل تحولات سیاسی اخیر به کار ببرم، و از آن چشم انداز شرایط پیدایش و تفاوت در پیامدهای آن تحولات و ناآرامیها را توضیح دهم. این نظریه بر هشت محور استوار بوده است که چهار محور آن مربوط به مبانی قدرت دولت‌ها و چهار محور دیگر مربوط به اجزای جنبش‌های اعتراضی و انقلابی و یا فرایند بسیج سیاسی است. انقلاب‌های سیاسی نتیجه گردهمایی این هشت عامل‌اند. چهار محور مربوط به مبانی قدرت دولت‌ها عبارتند از: بحران مشروعیت، بحران کارآمدی، بحران وحدت درونی گروه حاکم و بحران در دستگاه‌های سلطه و سرکوب. از سوی دیگر چهار محور مربوط به جنبش و بسیج انقلابی عبارتند از: حجم نارضایی عمومی، سازماندهی، ایدئولوژی انقلابی و رهبری. طبعا در نزاعی که بین دولت‌ها و گروه‌های مخالف در شرایط بحران پیش می‌آید نتیجه همواره انقلاب و تغییر نظام سیاسی نیست؛ ممکن است به جای انقلاب، سرکوب سراسری صورت پذیرد و یا معامله‌ای سیاسی انجام گیرد و یا پیمانی برای گذار بسته شود.

حسین بشیریه
نگاه معاصر
رقعی
۸۰۰۰ تومان
چاپ اول ۱۳۹۴
چاپ دوم ۱۳۹۷
شومیز
۱۲۰ صفحه

از بحران تا فروپاشی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *